U istoriji srpskog glumišta postoje umetnici čije se ime ne meri brojem priznanja, već brojem osmeha, suza i aplauza koje su uspeli da izazovu kod publike.
- Živojin Žika Milenković bio je upravo jedan od tih umetnika – čovek koji je sa velikom strašću i posvećenostšću odigrao više od 30 filmskih uloga, više od 300 televizijskih drama i serija, kao i brojne pozorišne predstave, ali koji je, uprkos svojoj impresivnoj karijeri, na kraju života dobio samo jednu zvaničnu nagradu.
Njegova jedina nagrada – Nušićeva nagrada za životno delo – bila je doživljena kao poraz, a ne kao priznanje. Milenković je, s dužnom ironijom, često govorio kako mu je ta nagrada pokvarila ideju da će otići sa ovog sveta bez ikakvih priznanja, jer je sve do tada smatrao da bi upravo to bila njegova najveća vrednost.
- Često je spominjao da su mu Smederevci, koji su mu uručili tu nagradu, pokvarili smrt jer je planirao da završi svoju karijeru bez ikakvih priznanja, smatrajući to najuzvišenijim putem za jednog glumca.
Iako su nagrade bile samo sporedni deo njegove karijere, Žika Milenković nije bio nezadovoljan što nije postao deo sistema koji bi ga obasipao priznanjem. Njegovo pravo priznanje bilo je uvek u očima publike, koja ga je volela zbog njegove jednostavnosti, iskrenosti i briljantnih uloga. Bio je glumac koji je dolazio na probu dva sata pre početka, spreman da uloži sav svoj trud i energiju kako bi svaku ulogu izveo besprekorno. Njegova radna etika bila je legendarna, a bio je voljen i cenjen zbog svoje skromnosti i posvećenosti pozorištu.
- Živojin Žika Milenković rođen je 1928. godine u Nišu, a glumačku karijeru započeo je još 1947. godine u Niškom narodnom pozorištu. Iako nije bio klasično obrazovan glumac, njegova ljubav prema sceni bila je jača od svega, te je postao jedan od najslavnijih umetnika na jugoslovenskoj pozorišnoj sceni. Iako je završio Višu pedagošku školu i radio kao nastavnik književnosti, njegov poziv kao glumca bio je neizbežan.
Njegov put do glume nije bio tradicionalan. Tada nije postojala Akademija za pozorište, a glumci su dolazili iz amaterskih družina. To je bio period kada je Milenković usmerio svoju pažnju na književnost, ali je istovremeno izučavao glumački zanat. Njegov rad u pozorištu započeo je u Nišu, a kasnije je postao stalni član Beogradskog dramskog pozorišta, gde je proveo veliki deo svoje karijere.
- Jedan od najpoznatijih likova koje je Milenković tumačio bio je Soća Šurdilović, lik iz kultne serije “Vruć vetar”. Soća je bio tvrdica, domaćin sa južnjačkim temperamentom, lik koji je izuzetno dopao publici zbog svoje ljudskosti, a istovremeno su ga publika doživljavala kao simbol borbe s životnim teškoćama. Milenković je govorio da su likovi poput Soće i gazde Cvetka iz serije “Ljubav na seoski način” bili posebni jer su imali mane koje je trebalo opravdati i vrline koje je trebalo braniti, baš kao u stvarnom životu.
- Međutim, najdublju povezanost imao je sa likom Garca iz serije “Srećni ljudi”. Garac je bio vredan, ali i gubitnik, lik koji je nosio duboku emocionalnu poruku. Milenković je rekao da je upravo u tom liku prepoznao mnoge segmente svog života, iako je Garac bio, u mnogim aspektima, njegov potpuni antipod. U tom liku je video jednu ljudsku iskrenost i borbenost, koja je bila ključna za njegovu izvedbu.
Njegov rad u pozorištu bio je zaista impresivan. Od 1952. godine, kada je počeo da igra u Beogradskom dramskom pozorištu, pa do 1960. godine, kada je postao stalni član ansambla, Milenković je odigrao brojne predstave. Bio je poznat po tome što je svaku predstavu, bez obzira na ulogu, izvodio sa istim žarom i strašću. Zbog toga je bio omiljen među kolegama i stalno je bio u centru pažnje zbog svoje beskompromisne posvećenosti sceni. U njegovoj karijeri, on je zaista postao simbol tog posebnog odnosa prema svom pozivu.
- Iako je uživao popularnost među publikom, njegova životna priča bila je suprotna njegovom glumačkom imidžu. Penziju je dočekao u siromaštvu, u teškim uslovima. Žika Milenković nije imao luksuz koji su uživali mnogi njegovi kolege, iako je bio miljenik publike. Njegova penzija bila je daleko od onoga što bi se moglo nazvati dostojanstvom za jednog glumca njegove veličine. Zbog toga, njegov život nije bio samo posvećen glumi, već i borbi sa životnim teškoćama koje su obeležile njegovu svakodnevnicu.
Žika Milenković preminuo je 18. marta 2008. godine, u 80. godini života, ali njegov trag u svetu umetnosti nikada neće biti zaboravljen. Iako nije imao mnogo nagrada i priznanja, njegov rad je zauvek ostao u srcima svih koji su ga gledali na sceni. Njegovi likovi, njegove uloge i njegov rad u pozorištu trajaće dokle god se bude pominjala umetnost i ljubav prema glumi.
Kroz sve te godine, Žika Milenković je postao sinonim za umetnost koja je bliska narodu, za glumu koja je govorila jezikom ljudi i za pozorište koje nikada nije zaboravilo da bude blisko svakodnevnom životu. Zauvek će ostati urezan u sećanje svih onih koji su ga gledali, i to je najveća nagrada koju je mogao da dobije.
